Waarom is teer verboden
Kijk, teer – vooral koolteer en die plakkerige zooi uit sigarettenrook – is in heel wat dingen aan banden gelegd. En niet voor niets. Het zit bomvol met kankerverwekkende stoffen, die polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's). Het verband met longkanker, huidkanker en rotte ademhalingsziektes is zo overduidelijk dat ze er streng op zijn gaan reguleren. Vroeger gebruikten ze het nog als conserveermiddel of voor wegen, maar dat is nu wel klaar. Het gaat om het beschermen van de volksgezondheid, punt uit.
Wat zijn de gezondheidsrisico's van teer?
Teer is echt een cocktail van duizenden chemicaliën. Minstens 60 daarvan zijn kankerverwekkend, dat is best heftig. Als het verbrandt, zoals in een sigaret, komen die stoffen vrij en gaan ze het DNA van je longcellen te lijf. Het risico op longkanker, COPD en hartproblemen schiet omhoog. En zelfs met huidcontact – denk aan oude teerproducten – kun je huidirritatie of huidkanker oplopen.
Waarom is teer in cosmetica verboden?
In de EU mag teer al sinds 2004 niet meer in cosmetica, zoals anti-roos shampoos of zeep. Waarom? Die kankerverwekkende PAK's kunnen gewoon door je huid heen. Zelfs in lage concentraties is het een onaanvaardbaar risico. Tegenwoordig gebruiken ze andere dingen voor dezelfde medicinale effecten, zoals zinkpyrithion of salicylzuur.
Is teer nog steeds aanwezig in sigaretten?
Ja, helaas wel. Teer is nog steeds een van de belangrijkste bestanddelen van sigarettenrook. Ze hebben de teeropbrengst sinds de jaren '90 wel verlaagd – van gemiddeld 15 naar 10 mg per sigaret – maar het zit er nog in. Die termen 'light' of 'mild' zijn eigenlijk misleidend. Er bestaat geen veilige dosis teer. Een volledig verbod op teer in sigaretten is er nog niet, maar de WHO pleit wel voor een algeheel verbod op tabaksverkoop.
Welke producten bevatten nog steeds teer?
Naast sigaretten kom je teer nog tegen in sommige industriële toepassingen, zoals:
- Wegverharding (asfalt bevat bitumen, een teerachtig spul)
- Conservering van hout (teerolie voor tuinmeubelen bijvoorbeeld)
- Medicinale zalven (koolteerzalf tegen eczeem, maar alleen onder strikt medisch toezicht)
- Brandstoffen (teer uit steenkool)
Wat zegt de wet over teer?
De REACH-verordening van de EU heeft het gebruik van teer en PAK's flink aan banden gelegd. Sinds 2010 mogen consumentenproducten niet meer dan 0,1 mg/kgK's bevatten. Daardoor mag teer niet meer in speelgoed, kleding of gereedschap. In Nederland is het ook verboden in de wegenbouw, omdat het bij regen in het grondwater terechtkomt. Vervuiling, dat willen we niet.
| Product |
Verbodsjaar (EU) |
Risico |
| Cosmetica (shampoo, zeep) |
2004 |
Huidkanker |
| Speelgoed |
2010 |
Inslikken van PAK's |
| Wegenbouw (teerhoudend asfalt) |
2005 |
Grondwatervervuiling |
| Tabaksproducten (beperking) |
Nog niet verboden |
Longkanker |
Veelgestelde vragen over teer
Kan ik teer in mijn lichaam krijgen door roken?
Ja, als je een sigaret rookt, adem je teer in en dat blijft in je longen achter. Dit is de voornaamste reden waarom rokers longkanker krijgen.
Is teer in medicijnen gevaarlijk?
Koolteerzalf wordt nog wel voorgeschreven voor eczeem of psoriasis, maar alleen onder toezicht van een arts. De voordelen wegen dan op tegen de risico's, maar het is niet bedoeld voor langdurig gebruik.
Waarom is teer in zonnebrandcrème verboden?
Vroeger gebruikten ze teer als UV-filter, maar dat is verboden omdat het je huid beschadigt en kankerverwekkend is. Moderne zonnebrandcrèmes gebruiken zinkoxide of titaniumdioxide.
Hoe herken ik teer in producten?
Op etiketten staat vaak 'koolteer', 'coaltar' of 'PAK's'. Mijd producten met deze vermelding, tenzij het een medisch voorschrift is.
Korte samenvatting
- Kankerverwekkend: Teer bevat PAK's die DNA beschadigen en leiden tot long- en huidkanker.
- Verbod in cosmetica: Sinds 2004 verboden in de EU vanwege opname via de huid.
- Nog aanwezig in sigaretten: Teer is niet verboden in tabak, maar wel gereguleerd.
- Milieuschade: Teer in wegenbouw vervuilt grondwater en is daarom verboden.
